Đọc và viết phân số đơn giản
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh đọc và viết được phân số biểu thị một phần bằng nhau của hình.
- Học sinh xác định được tử số và mẫu số trong phân số đơn giản.
Khám phá
Trong buổi sinh hoạt, Mai chia một chiếc bánh thành các phần bằng nhau rồi lấy một phần. Ta có thể dùng một phân số để nói phần bánh Mai lấy.
Hãy thay đổi số phần bánh được chia và số phần được tô màu. Quan sát cách hình bánh giúp em đọc phân số.
Kiến thức trọng tâm
Phân số cho biết có bao nhiêu phần bằng nhau được chọn trong tổng số các phần bằng nhau.
Trong phân số $\frac{a}{b}$, số ở trên là tử số, cho biết số phần được chọn. Số ở dưới là mẫu số, cho biết hình được chia thành bao nhiêu phần bằng nhau. Mẫu số phải khác $0$.
Ví dụ, hình chia thành $4$ phần bằng nhau, tô màu $1$ phần thì viết là $\frac{1}{4}$ và đọc là “một phần tư”.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Một phần được chọn
Một hình tròn được chia thành $3$ phần bằng nhau. Có $1$ phần được tô màu.
- Đếm tổng số phần bằng nhau: có $3$ phần. Đây là mẫu số.
- Đếm số phần được tô màu: có $1$ phần. Đây là tử số.
- Viết phân số: $\frac{1}{3}$. Đọc là “một phần ba”.
Ví dụ 2: Hai phần được chọn
Một hình chữ nhật được chia thành $5$ phần bằng nhau. Có $2$ phần được tô màu.
- Tổng số phần bằng nhau là $5$, nên mẫu số là $5$.
- Số phần được tô màu là $2$, nên tử số là $2$.
- Viết phân số: $\frac{2}{5}$. Đọc là “hai phần năm”.
Ví dụ 3: Đọc và xác định các số
Cho phân số $\frac{3}{4}$.
- Số $4$ ở dưới cho biết hình được chia thành $4$ phần bằng nhau.
- Số $3$ ở trên cho biết có $3$ phần được chọn.
- Đọc phân số là “ba phần tư”.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Đừng đếm số phần được tô màu để tìm mẫu số. Mẫu số là tổng số phần bằng nhau của cả hình.
- Các phần phải bằng nhau thì mới biểu diễn được bằng phân số theo cách học hôm nay.
- Mẹo nhớ: mẫu số ở dưới cho biết chia thành mấy phần; tử số ở trên cho biết chọn mấy phần.
Tự kiểm tra nhanh
- Một hình được chia thành $6$ phần bằng nhau, trong đó có $1$ phần được tô màu. Hãy viết và đọc phân số.
- Trong phân số $\frac{2}{7}$, tử số và mẫu số là số nào?
- Một hình được chia thành $4$ phần bằng nhau, có $3$ phần được tô màu. Hãy viết phân số biểu thị phần được tô màu.
Đáp án — hãy tự làm trước khi đọc:
- $\frac{1}{6}$, đọc là “một phần sáu”.
- Tử số là $2$; mẫu số là $7$.
- $\frac{3}{4}$.