Lập biểu đồ cột từ bảng số liệu
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh xác định được các thành phần cần có của biểu đồ cột đơn giản.
- Học sinh lập được biểu đồ cột từ một bảng số liệu ngắn.
Khám phá: Lớp mình thích quả nào?
Lớp 3A hỏi các bạn thích loại quả nào nhất để chuẩn bị buổi liên hoan. Kết quả được ghi vào bảng. Nhìn bảng, ta biết số bạn chọn từng loại quả; nhìn biểu đồ cột, ta dễ so sánh nhóm nào đông hơn.
| Loại quả | Xoài | Chuối | Dưa hấu | Cam |
|---|---|---|---|---|
| Số bạn | $4$ | $6$ | $3$ | $5$ |
Kiến thức trọng tâm
Biểu đồ cột dùng các cột để biểu diễn số liệu. Một biểu đồ cột đơn giản cần có:
- Tên biểu đồ: cho biết biểu đồ nói về điều gì.
- Các nhóm số liệu: thường ghi ở phía dưới mỗi cột.
- Trục số và các mốc chia: cho biết mỗi mức chiều cao ứng với số lượng nào. Các mốc phải cách đều và đủ cao để bao phủ số lớn nhất.
- Các cột: mỗi nhóm có một cột. Cột càng cao thì số lượng càng lớn. Chiều cao cột phải khớp với số liệu trong bảng.
Để lập biểu đồ, hãy đọc từng số trong bảng, chọn mốc chia phù hợp, rồi vẽ mỗi cột cao đến đúng mốc. Các cột nên rộng bằng nhau và cách đều nhau.
Hãy điều chỉnh các cột trong mô phỏng theo số bạn chọn từng loại quả, rồi so sánh chiều cao cột với bảng số liệu.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Lập biểu đồ từ bảng số liệu
Dùng bảng số liệu ở phần Khám phá. Số lớn nhất là $6$, nên chọn các mốc cách nhau $1$ bạn, từ $0$ đến $6$.
- Ghi tên biểu đồ: Số bạn chọn từng loại quả.
- Ghi tên các loại quả phía dưới các cột.
- Vẽ cột xoài cao đến mốc $4$, cột chuối đến mốc $6$, cột dưa hấu đến mốc $3$, cột cam đến mốc $5$.
- Kiểm tra: mỗi cột đã chạm đúng mốc tương ứng với số trong bảng.
| Số bạn chọn từng loại quả | ||||
|---|---|---|---|---|
| Số bạn | ||||
| $6$ | ■ | |||
| $5$ | ■ | ■ | ||
| $4$ | ■ | ■ | ■ | |
| $3$ | ■ | ■ | ■ | ■ |
| $2$ | ■ | ■ | ■ | ■ |
| $1$ | ■ | ■ | ■ | ■ |
| $0$ | Mốc bắt đầu của các cột | |||
| Loại quả | Xoài | Chuối | Dưa hấu | Cam |
Mỗi ô ■ là một mức bạn. Vì thế, cột chuối có $6$ ô và cao nhất, đúng với số liệu $6$ trong bảng.
Ví dụ 2: Chọn mốc chia phù hợp
Bảng ghi số quyển truyện các nhóm đã đọc: Nhóm Mây đọc $2$ quyển, nhóm Nắng đọc $7$ quyển, nhóm Gió đọc $5$ quyển.
- Số lớn nhất là $7$, nên trục số cần có các mốc từ $0$ đến ít nhất $7$.
- Chọn mốc cách nhau $1$ quyển để biểu diễn rõ từng số.
- Vẽ cột nhóm Mây đến mốc $2$, nhóm Nắng đến mốc $7$, nhóm Gió đến mốc $5$.
- Đối chiếu từng cột: số mức của cột phải bằng số quyển nhóm đó đã đọc.
Không nên dừng trục ở mốc $5$, vì số liệu lớn nhất là $7$ và cột nhóm Nắng sẽ không vừa biểu đồ.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Cột không bắt đầu từ mốc $0$. Mẹo: Cho các cột cùng đứng trên một đường đáy.
- Lỗi: Các mốc chia cách nhau không đều. Mẹo: Đếm khoảng giữa các mốc; mỗi khoảng phải biểu diễn cùng một lượng.
- Lỗi: Vẽ cột cao hơn hoặc thấp hơn số trong bảng. Mẹo: Đọc bảng từng nhóm rồi kiểm tra lại đỉnh từng cột.
- Nhớ nhanh: Có tên, có mốc đều, đúng nhóm, đúng chiều cao.
Tự kiểm tra nhanh
- Bảng có số liệu lớn nhất là $8$. Nếu mỗi khoảng biểu diễn $1$ đơn vị, trục số cần có mốc đến ít nhất bao nhiêu?
- Một cột cao đến mốc $5$. Số liệu của nhóm đó là bao nhiêu?
- Vì sao các mốc trên trục số cần cách đều nhau?
Đáp án – chỉ xem sau khi tự làm: Câu 1: $8$. Câu 2: $5$. Câu 3: Để mỗi khoảng biểu diễn cùng một lượng và chiều cao cột cho biết số liệu chính xác.