Tỉ số của hai số

Khám phá: Trong hộp bút của Mai

Mai có 6 chiếc bút xanh và 3 chiếc bút đỏ. Mai muốn biết số bút xanh so với số bút đỏ như thế nào. Ta lấy số bút xanh chia cho số bút đỏ: $6 : 3 = 2$. Vậy số bút xanh gấp 2 lần số bút đỏ.

Hãy kéo các cột để đổi số bút, rồi quan sát tỉ số được tính theo đúng thứ tự: bút xanh so với bút đỏ.

Kiến thức trọng tâm

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Viết tỉ số theo đúng thứ tự

Trong giỏ có 7 quả cam và 5 quả quýt. Viết tỉ số số cam so với số quýt.

1. Số cam đứng trước, nên viết số cam trước: $7 : 5$.
2. Có thể viết tỉ số dưới dạng phân số: $\frac{7}{5}$.

Đáp số: Tỉ số số cam so với số quýt là $7 : 5$.

Ví dụ 2: Hiểu ý nghĩa của tỉ số

Một nhóm có 12 bạn nữ và 6 bạn nam. Tỉ số số bạn nữ so với số bạn nam cho biết điều gì?

1. Viết theo thứ tự được yêu cầu: $12 : 6$.
2. Tính thương: $12 : 6 = 2$.
3. Diễn giải: số bạn nữ gấp 2 lần số bạn nam.

Ví dụ 3: Không đổi chỗ hai số

Ở quầy có 6 bó hoa cúc và 18 bó hoa ly. Tìm tỉ số số bó hoa cúc so với số bó hoa ly.

1. Đặt số bó hoa cúc trước, số bó hoa ly sau: $6 : 18$.
2. Chia cả hai số cho 6 để viết tỉ số ở dạng gọn hơn: $6 : 18 = 1 : 3$.
3. Ý nghĩa: số bó hoa cúc bằng $\frac{1}{3}$ số bó hoa ly.

Đáp số: Tỉ số số bó hoa cúc so với số bó hoa ly là $1 : 3$.

Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ

• Lỗi: Đọc “A so với B” nhưng lại viết $B : A$. Mẹo: Đại lượng được nhắc trước thì viết trước.
• Lỗi: Nhầm tỉ số với hiệu. $12 : 6$ là phép chia; $12 - 6$ là phép trừ và cho biết độ hơn kém.
• Mẹo: Đọc lại tỉ số thành câu “số thứ nhất chia cho số thứ hai” để tự kiểm tra thứ tự.

Tự kiểm tra nhanh

1. Có 9 quả xoài và 3 quả lê. Tỉ số số xoài so với số lê là gì?
2. Tỉ số số bút đỏ so với số bút xanh là $10 : 5$. Số bút đỏ gấp mấy lần số bút xanh?
3. Viết tỉ số của 4 và 7 theo đúng thứ tự.

Đáp án — chỉ xem sau khi làm