So sánh và sắp xếp số nguyên
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh so sánh được hai số nguyên.
- Học sinh sắp xếp được một nhóm số nguyên theo thứ tự yêu cầu.
Khám phá
Trong một trò chơi tìm kho báu, Mai nhận được các thẻ điểm: $-4$, $2$ và $0$. Trên trục số, số nào nằm càng về bên phải thì càng lớn. Vậy số điểm nào lớn nhất? Ta cùng quan sát và tìm cách sắp xếp các thẻ nhé!
Kéo điểm trên trục số để chọn một số nguyên. Quan sát số đó nằm bên trái hay bên phải các số khác, rồi thử xếp các số theo thứ tự.
Kiến thức trọng tâm
So sánh hai số nguyên: Trên trục số, số nằm bên trái nhỏ hơn số nằm bên phải. Vì vậy, nếu $a$ nằm bên trái $b$ thì $a < b$.
Số nguyên âm càng xa số $0$ về bên trái thì càng nhỏ. Chẳng hạn, $-7 < -3$, vì $-7$ nằm bên trái $-3$.
Sắp xếp tăng dần: viết các số từ bé đến lớn, tức là từ trái sang phải trên trục số.
Sắp xếp giảm dần: viết các số từ lớn đến bé, tức là từ phải sang trái trên trục số.
Số $0$ nằm giữa các số nguyên âm và các số nguyên dương: số nguyên âm nhỏ hơn $0$, còn số nguyên dương lớn hơn $0$.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: So sánh hai số nguyên
So sánh $-5$ và $1$.
Trên trục số, $-5$ nằm bên trái $0$, còn $1$ nằm bên phải $0$.
Vậy $-5$ nằm bên trái $1$, nên $-5 < 1$.
Ví dụ 2: So sánh hai số nguyên âm
So sánh $-8$ và $-3$.
Cả hai số đều nằm bên trái $0$.
$-8$ nằm xa hơn về bên trái so với $-3$.
Vậy $-8 < -3$.
Ví dụ 3: Sắp xếp một nhóm số
Sắp xếp các số $4$, $-2$, $0$, $-6$, $3$ theo thứ tự tăng dần, rồi theo thứ tự giảm dần.
Đặt các số theo vị trí từ trái sang phải trên trục số: $-6$, $-2$, $0$, $3$, $4$.
Đọc từ trái sang phải, ta được thứ tự tăng dần: $-6 < -2 < 0 < 3 < 4$.
Đọc ngược lại, ta được thứ tự giảm dần: $4 > 3 > 0 > -2 > -6$.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
Lỗi hay gặp: Nghĩ rằng số có giá trị tuyệt đối lớn hơn thì luôn lớn hơn. Với số âm, điều này không đúng: $-9 < -2$.
Mẹo nhớ: Trên trục số, đi sang phải là số lớn hơn; đi sang trái là số nhỏ hơn.
Khi sắp xếp, hãy tìm số nằm xa nhất về bên trái để bắt đầu thứ tự tăng dần. Muốn giảm dần, bắt đầu từ số nằm xa nhất về bên phải.
Tự kiểm tra nhanh
Điền dấu $<$, $>$ hoặc $=$: $-4$ ... $-1$.
Sắp xếp $2$, $-3$, $0$, $-5$ theo thứ tự tăng dần.
Sắp xếp $-2$, $4$, $1$ theo thứ tự giảm dần.
Đáp án — chỉ xem sau khi đã tự làm
$-4 < -1$.
$-5$, $-3$, $0$, $2$.
$4$, $1$, $-2$.