Biểu diễn số trên tia số

Khám phá

Mai cùng mẹ mang cam đến quầy. Trên tấm bảng ở quầy có một tia số, các vạch cách đều nhau. Mẹ chỉ vào một vạch và hỏi: “Vạch này ứng với số nào nhỉ?”

Muốn trả lời, Mai cần biết các vạch cách nhau bao nhiêu đơn vị rồi đếm từ một vạch đã ghi số. Các vạch càng cách đều thì việc tìm vị trí số càng dễ.

Kéo điểm trên tia số, quan sát số đang được chỉ và để ý khoảng cách giữa các vạch lớn.

Kiến thức trọng tâm

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Tìm vị trí của số trên các vạch cách nhau một trăm đơn vị

Mỗi khoảng trên tia số ứng với $100$ đơn vị. Hãy tìm vị trí của số $300$, bắt đầu từ vạch $0$.

1. Vạch đầu tiên là $0$.
2. Đếm các khoảng: $0$ đến $100$ là một khoảng; đến $200$ là hai khoảng; đến $300$ là ba khoảng.
3. Vậy số $300$ ở vạch thứ ba tính từ sau vạch $0$.

Các số lần lượt là $0,\;100,\;200,\;300$.

Ví dụ 2: Đọc số ở vạch tiếp theo

Trên tia số, ba vạch liên tiếp ghi $500$, $600$, $700$. Hãy đọc số ở vạch ngay sau $700$.

1. Từ $500$ đến $600$ tăng $100$ đơn vị.
2. Từ $600$ đến $700$ cũng tăng $100$ đơn vị.
3. Vậy vạch kế tiếp là $700 + 100 = 800$.

Số ở vạch cần tìm là $800$.

Ví dụ 3: Tìm số khi các vạch chia nhỏ hơn

Tia số có vạch $300$ và vạch $500$. Giữa hai vạch ấy có thêm ba vạch nhỏ, chia đoạn thành bốn khoảng bằng nhau. Hãy đọc số ở vạch nhỏ thứ hai sau $300$.

1. Từ $300$ đến $500$ có độ dài là $500 - 300 = 200$ đơn vị.
2. Bốn khoảng bằng nhau nên mỗi khoảng ứng với $200 : 4 = 50$ đơn vị.
3. Đếm từ $300$: vạch nhỏ thứ nhất là $350$, vạch nhỏ thứ hai là $400$.

Vậy vạch cần tìm ứng với số $400$.

Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ

• Lỗi: Đếm vạch thay vì đếm khoảng. Mẹo: Chỉ vào từng khoảng giữa hai vạch khi đếm.
• Lỗi: Nghĩ các vạch cách đều nhưng mỗi khoảng lại tăng một số khác nhau. Mẹo: Tìm khoảng cách giữa hai vạch có ghi số rồi giữ nguyên khoảng cách ấy.
• Mẹo: Đi từ trái sang phải thì số tăng; đi từ phải sang trái thì số giảm.

Tự kiểm tra nhanh

1. Mỗi khoảng trên tia số ứng với $100$ đơn vị. Vạch thứ hai sau $200$ là số nào?
2. Giữa $400$ và $600$ có một vạch ở chính giữa. Vạch giữa là số nào?
3. Các vạch liên tiếp ghi $720$ và $730$. Mỗi khoảng ứng với bao nhiêu đơn vị?