Đo độ dài đoạn thẳng
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh đặt thước đúng vị trí khi đo đoạn thẳng.
- Học sinh ghi và so sánh được độ dài các đoạn thẳng bằng xăng-ti-mét.
Khám phá
Na muốn cắt một dải giấy để trang trí hộp quà. Na đặt dải giấy cạnh thước, nhưng đầu giấy không nằm ở vạch 0. Nếu chỉ nhìn số ở đầu kia, Na có biết chính xác dải giấy dài bao nhiêu không?
Muốn đo đúng, ta cần đặt vạch 0 của thước trùng với một đầu đoạn thẳng. Sau đó, ta đọc số ở đầu còn lại.
Em hãy kéo thước để vạch 0 trùng với đầu vật, rồi quan sát số đo ở đầu kia.
Kiến thức trọng tâm
Cách đo độ dài đoạn thẳng bằng thước:
- Đặt thước dọc theo đoạn thẳng.
- Cho vạch 0 của thước trùng với một đầu đoạn thẳng.
- Đọc số ở vạch trùng với đầu còn lại. Số đó cho biết độ dài của đoạn thẳng.
- Ghi số đo kèm đơn vị xăng-ti-mét, viết tắt là cm.
Ví dụ, nếu một đầu đoạn thẳng ở vạch 0 và đầu kia ở vạch 5 thì đoạn thẳng dài $5\text{ cm}$.
Khi so sánh, số đo lớn hơn ứng với đoạn thẳng dài hơn. Chẳng hạn, $6\text{ cm} > 4\text{ cm}$.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Đo một đoạn thẳng
Đoạn thẳng MN có một đầu ở vạch 0, đầu kia trùng với vạch 4 trên thước.
- Vạch 0 đã trùng với một đầu đoạn thẳng.
- Đầu còn lại trùng với vạch 4.
- Vậy $MN = 4\text{ cm}$.
Ví dụ 2: Đặt thước đúng vị trí
Đoạn thẳng PQ nằm từ vạch 0 đến vạch 7 trên thước.
- Kiểm tra vạch 0 có trùng với đầu P không. Có.
- Đọc vạch ở đầu Q: vạch 7.
- Vậy $PQ = 7\text{ cm}$.
Ví dụ 3: So sánh hai đoạn thẳng
Đo được $AB = 3\text{ cm}$ và $CD = 5\text{ cm}$.
- So sánh hai số đo: $3 < 5$.
- Vậy $AB$ ngắn hơn $CD$; đoạn $CD$ dài hơn đoạn $AB$.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Đặt đầu đoạn thẳng ở vạch 1 rồi đọc số ở đầu kia như độ dài. Khi đó số đọc được chưa phải là độ dài đoạn thẳng.
- Mẹo nhớ: “Vạch 0 chạm đầu — đọc số ở đầu kia”.
- Đặt thước dọc theo đoạn thẳng và nhìn thẳng vào vạch để đọc số cho rõ.
- Khi ghi kết quả, nhớ viết cả đơn vị cm.
Tự kiểm tra nhanh
- Đoạn thẳng bắt đầu ở vạch 0 và kết thúc ở vạch 6. Đoạn thẳng dài bao nhiêu?
- Đoạn thẳng dài $8\text{ cm}$ và đoạn thẳng khác dài $5\text{ cm}$. Đoạn nào dài hơn?
- Khi đo, đầu đoạn thẳng được đặt ở vạch 2. Em cần làm gì để đo đúng?
Đáp án — hãy tự làm trước khi xem:
- $6\text{ cm}$.
- Đoạn dài $8\text{ cm}$ dài hơn.
- Dời thước để vạch 0 trùng với một đầu đoạn thẳng, rồi đọc vạch ở đầu còn lại.