Đơn vị đo diện tích
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh đọc, viết được số đo bằng xăng-ti-mét vuông, đề-xi-mét vuông hoặc mét vuông.
- Học sinh đổi được một số số đo diện tích đơn giản giữa các đơn vị đã học.
Khám phá
Bạn An muốn dán giấy màu lên mặt một quyển sổ nhỏ, còn bố bạn muốn lát gạch cho nền phòng. Hai bề mặt này có diện tích rất khác nhau. Nếu dùng cùng một đơn vị nhỏ để đo cả hai, ta sẽ phải đếm rất nhiều ô. Vì vậy, ta cần những đơn vị đo diện tích có kích thước phù hợp.
Hãy tưởng tượng một ô vuông nhỏ phủ vừa đúng lên một phần mặt sổ. Còn với nền phòng, hãy tưởng tượng một ô vuông lớn hơn. Mỗi ô vuông đơn vị giúp ta đo diện tích bằng cách xem bề mặt phủ được bao nhiêu ô như thế.
Kiến thức trọng tâm
Diện tích của hình vuông có cạnh dài một xăng-ti-mét là một xăng-ti-mét vuông, viết là $1\text{ cm}^{2}$. Đây là đơn vị phù hợp để đo những bề mặt nhỏ.
Diện tích của hình vuông có cạnh dài một đề-xi-mét là một đề-xi-mét vuông, viết là $1\text{ dm}^{2}$. Diện tích của hình vuông có cạnh dài một mét là một mét vuông, viết là $1\text{ m}^{2}$.
Một cạnh dài $1\text{ dm}$ gồm $10$ đoạn, mỗi đoạn dài $1\text{ cm}$. Vì thế, hình vuông cạnh $1\text{ dm}$ được chia thành $10$ hàng, mỗi hàng có $10$ ô vuông cạnh $1\text{ cm}$. Do đó:
$$1\text{ dm}^{2}=100\text{ cm}^{2}$$
Tương tự, hình vuông cạnh $1\text{ m}$ gồm $10$ hàng và $10$ cột ô vuông cạnh $1\text{ dm}$. Vì thế:
$$1\text{ m}^{2}=100\text{ dm}^{2}$$
Kết hợp hai mối quan hệ trên, ta có $1\text{ m}^{2}=10\,000\text{ cm}^{2}$. Đổi sang đơn vị nhỏ hơn thì số đo tăng lên; đổi sang đơn vị lớn hơn thì số đo giảm đi.
Hãy đếm số ô vuông nhỏ trong mỗi hình và đọc nhãn cạnh để thấy vì sao một ô lớn gồm nhiều ô nhỏ.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Chọn đơn vị phù hợp
Mặt một chiếc bàn học có diện tích khoảng $6\text{ dm}^{2}$ hay $6\text{ m}^{2}$ thì hợp lí hơn?
Mặt bàn là bề mặt có kích thước vừa phải, không nhỏ như một con tem.
$6\text{ m}^{2}$ là diện tích rất lớn, thường phù hợp với một phần sàn phòng hơn là mặt bàn.
Vậy có thể dùng đề-xi-mét vuông để đo diện tích mặt bàn. Trong hai lựa chọn, $6\text{ dm}^{2}$ hợp lí hơn.
Ví dụ 2: Đổi đề-xi-mét vuông sang xăng-ti-mét vuông
Đổi $4\text{ dm}^{2}$ thành xăng-ti-mét vuông.
Ta biết $1\text{ dm}^{2}=100\text{ cm}^{2}$.
Vậy $4\text{ dm}^{2}=4\times100\text{ cm}^{2}$.
Kết quả là $4\text{ dm}^{2}=400\text{ cm}^{2}$.
Ví dụ 3: Đổi mét vuông sang đề-xi-mét vuông
Đổi $3\text{ m}^{2}$ thành đề-xi-mét vuông.
Ta biết $1\text{ m}^{2}=100\text{ dm}^{2}$.
Vậy $3\text{ m}^{2}=3\times100\text{ dm}^{2}$.
Kết quả là $3\text{ m}^{2}=300\text{ dm}^{2}$.
Lỗi hay gặp và mẹo nhớ
Dễ nhầm số đo với đơn vị đo: hãy viết đủ cả số và đơn vị, chẳng hạn $25\text{ cm}^{2}$.
Dễ đổi sai chiều: từ đơn vị lớn sang đơn vị nhỏ thì nhân với $100$ cho mỗi bậc; từ đơn vị nhỏ sang đơn vị lớn thì chia cho $100$ cho mỗi bậc, nếu số đo đổi được trọn vẹn.
Mẹo nhớ: hình vuông cạnh dài gấp $10$ lần sẽ có diện tích gấp $100$ lần, vì cả chiều dài lẫn chiều rộng đều gấp $10$ lần.
Tự kiểm tra nhanh
Hình vuông có cạnh dài $1\text{ cm}$ có diện tích là bao nhiêu?
Đổi $6\text{ dm}^{2}$ thành xăng-ti-mét vuông.
Đổi $2\text{ m}^{2}$ thành đề-xi-mét vuông.
Đáp án — hãy tự làm trước khi xem:
$1\text{ cm}^{2}$.
$6\text{ dm}^{2}=600\text{ cm}^{2}$.
$2\text{ m}^{2}=200\text{ dm}^{2}$.