Giây, phút, giờ và thế kỉ
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh đổi được các số đo đơn giản giữa giây, phút và giờ.
- Học sinh xác định được một năm thuộc thế kỉ nào trong những trường hợp phù hợp.
Khám phá
Trên đường đi học, Mai nghe đồng hồ báo thức reo trong một phút. Mỗi phút gồm nhiều giây. Còn một tiết học kéo dài nhiều phút và được tính bằng giờ. Thời gian dài hơn nữa có thể được tính bằng năm, thập kỉ hoặc thế kỉ.
Em thử nghĩ: một phút có bao nhiêu giây? Một thế kỉ có bao nhiêu năm?
Kéo điểm năm trên trục số. Hãy quan sát các mốc đầu và cuối của từng thế kỉ để xem năm được chọn thuộc thế kỉ nào.
Kiến thức trọng tâm
Đổi đơn vị thời gian:
- $1\text{ phút}=60\text{ giây}$.
- $1\text{ giờ}=60\text{ phút}$.
Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân với $60$. Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn thì chia cho $60$, nếu chia vừa đủ.
Đơn vị thời gian dài: $1\text{ thập kỉ}=10\text{ năm}$ và $1\text{ thế kỉ}=100\text{ năm}$.
Xác định thế kỉ: Thế kỉ thứ nhất gồm các năm từ năm $1$ đến năm $100$. Thế kỉ thứ hai gồm các năm từ năm $101$ đến năm $200$. Các thế kỉ tiếp theo cũng nối tiếp như vậy. Vì thế, năm có hai chữ số cuối là $00$ thuộc thế kỉ kết thúc ở năm đó; chẳng hạn, năm $1900$ thuộc thế kỉ thứ $19$, còn năm $1901$ thuộc thế kỉ thứ $20$.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Đổi phút ra giây
Đổi $4\text{ phút}$ ra giây.
- Ta biết $1\text{ phút}=60\text{ giây}$.
- Vậy $4\text{ phút}=4\times60=240\text{ giây}$.
Vì sao nhân với $60$? Mỗi phút có $60$ giây nên $4$ phút có $4$ nhóm, mỗi nhóm gồm $60$ giây.
Ví dụ 2: Đổi giờ và phút ra phút
Đổi $2\text{ giờ }15\text{ phút}$ ra phút.
- Đổi $2\text{ giờ}$ ra phút: $2\times60=120\text{ phút}$.
- Cộng thêm $15\text{ phút}$: $120+15=135\text{ phút}$.
Vậy $2\text{ giờ }15\text{ phút}=135\text{ phút}$.
Ví dụ 3: Xác định thế kỉ
Năm $2026$ thuộc thế kỉ nào?
- Thế kỉ thứ $20$ kết thúc ở năm $2000$.
- Năm $2026$ nằm sau năm $2000$ và trước năm $2101$.
Vậy năm $2026$ thuộc thế kỉ thứ $21$.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Nghĩ rằng năm $1900$ thuộc thế kỉ thứ $20$. Hãy nhớ thế kỉ thứ $19$ kết thúc ở năm $1900$; thế kỉ thứ $20$ bắt đầu từ năm $1901$.
- Lỗi: Đổi giờ ra phút nhưng chia cho $60$. Từ giờ sang phút là đổi đơn vị lớn thành đơn vị bé, nên nhân với $60$.
- Mẹo nhớ: Một phút có $60$ giây, một giờ có $60$ phút; một thập kỉ có $10$ năm, một thế kỉ có $100$ năm.
Tự kiểm tra nhanh
- $3\text{ phút}$ bằng bao nhiêu giây?
- $1\text{ giờ }20\text{ phút}$ bằng bao nhiêu phút?
- Năm $2000$ thuộc thế kỉ thứ mấy?
Đáp án — chỉ xem sau khi đã tự làm:
- $3\times60=180\text{ giây}$.
- $60+20=80\text{ phút}$.
- Năm $2000$ thuộc thế kỉ thứ $20$.