Tính toán với số đo độ dài
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh tính được tổng hoặc hiệu của hai số đo độ dài cùng đơn vị.
- Học sinh giải được bài toán thực tế đơn giản có phép tính với độ dài.
Khám phá
Lan có một dải ruy băng dài $35\text{ cm}$ và một dải dài $28\text{ cm}$. Lan nối hai dải lại để trang trí hộp quà. Dải ruy băng sau khi nối dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Ta cần tìm độ dài của cả hai dải khi ghép lại. Hãy quan sát mô phỏng để thấy các đoạn thẳng được nối thành một đoạn dài hơn.
Kéo đầu mút D sang trái hoặc phải trên lưới. Mỗi ô ứng với $1\text{ cm}$; quan sát đoạn ghép ở hàng dưới thay đổi theo.
Kiến thức trọng tâm
Cộng hoặc trừ số đo độ dài cùng đơn vị: Ta cộng hoặc trừ các số đo, rồi giữ nguyên đơn vị ấy trong kết quả.
Ví dụ, với các số đo cùng là xăng-ti-mét: $23\text{ cm} + 15\text{ cm} = 38\text{ cm}$.
Vì sao cần cùng đơn vị? Mỗi đơn vị đo có độ dài khác nhau. Muốn cộng hoặc trừ đúng, các số đo phải cùng dùng một đơn vị, như cùng là xăng-ti-mét hoặc cùng là mét.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ thứ nhất: Cộng số đo độ dài
Tính $23\text{ cm} + 15\text{ cm}$.
Cộng các đơn vị xăng-ti-mét: $3 + 5 = 8$.
Cộng các chục: $20 + 10 = 30$.
Vậy $23\text{ cm} + 15\text{ cm} = 38\text{ cm}$.
Ví dụ thứ hai: Trừ số đo độ dài
Một cuộn dây dài $68\text{ m}$. Người ta cắt đi $24\text{ m}$. Hỏi cuộn dây còn lại dài bao nhiêu mét?
Hai số đo đều dùng đơn vị mét, nên ta lấy số đo ban đầu trừ số đo đã cắt.
$68 - 24 = 44$.
Cuộn dây còn lại dài $44\text{ m}$.
Ví dụ thứ ba: Bài toán thực tế có cộng nhớ
Lan ghép dải ruy băng dài $35\text{ cm}$ với dải dài $28\text{ cm}$. Hỏi dải ruy băng sau khi ghép dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Cộng các số đo vì hai dải được ghép lại: $35\text{ cm} + 28\text{ cm}$.
Cộng hàng đơn vị: $5 + 8 = 13$, viết $3$, nhớ $1$ chục.
Cộng hàng chục và phần nhớ: $3 + 2 + 1 = 6$.
Vậy dải ruy băng sau khi ghép dài $63\text{ cm}$.
Lỗi hay gặp và mẹo nhớ
Lỗi: Cộng hoặc trừ số đo khác đơn vị như thể chúng cùng đơn vị. Mẹo: Kiểm tra đơn vị trước khi tính.
Lỗi: Quên ghi đơn vị ở kết quả. Mẹo: Tính xong, giữ lại đơn vị của các số đo ban đầu.
Mẹo nhớ: Ghép độ dài thì thường cộng; lấy bớt hoặc tìm phần còn lại thì thường trừ.
Tự kiểm tra nhanh
Tính: $42\text{ cm} + 16\text{ cm}$.
Tính: $75\text{ m} - 32\text{ m}$.
Minh có hai sợi dây dài $26\text{ cm}$ và $19\text{ cm}$. Nếu nối hai sợi lại, sợi dây mới dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Đáp án tự kiểm tra
Hãy tự làm trước khi xem đáp án: câu thứ nhất là $58\text{ cm}$; câu thứ hai là $43\text{ m}$; câu thứ ba là $45\text{ cm}$.