Đoạn thẳng và độ dài

Khám phá

Mai căng một sợi dây từ chiếc cọc A đến chiếc cọc B để làm khung cho giàn mướp. Phần dây thẳng nối hai cọc có hai điểm đầu rõ ràng. Trong hình học, ta có thể hình dung phần đó là một đoạn thẳng.

Nếu Mai muốn cắt một đoạn dây dài đúng bằng khoảng cách giữa hai cọc, Mai cần biết điều gì? Ta cần xác định hai đầu mút và đo độ dài của đoạn nối chúng.

Kéo điểm B để thay đổi đoạn thẳng; quan sát hai đầu mút và độ dài AB cập nhật. Mỗi ô lưới ứng với 1 cm.

Kiến thức trọng tâm

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Nhận biết đầu mút

Đoạn thẳng $[MN]$ có hai đầu mút là những điểm nào?

1. Đọc tên đoạn thẳng: $[MN]$.
2. Hai chữ cái trong tên đoạn thẳng chỉ hai đầu mút.

Đáp án: Hai đầu mút là M và N.

Ví dụ 2: Đọc số đo trên thước

Đầu A của đoạn thẳng trùng vạch $0$ cm, đầu B trùng vạch $6$ cm. Tìm độ dài $AB$.

1. Đầu A ở vạch $0$ cm, đầu B ở vạch $6$ cm.
2. Khoảng cách giữa hai vạch là $6-0=6$ cm.

Đáp án: $AB=6$ cm.

Ví dụ 3: Đo khi vạch $0$ chưa dùng được và so sánh

Đầu M nằm ở vạch $1$ cm, đầu N ở vạch $5,5$ cm. Một đoạn thẳng khác dài $42$ mm. Đoạn nào dài hơn?

1. Tính độ dài $MN$ bằng hiệu hai số chỉ trên thước: $MN=5,5-1=4,5$ cm.
2. Đổi $42$ mm ra xăng-ti-mét: $42$ mm $=4,2$ cm.
3. So sánh $4,5$ cm và $4,2$ cm: $4,5>4,2$.

Đáp án: Đoạn $[MN]$ dài hơn.

Lỗi hay gặp và mẹo nhớ

• Lỗi: Đo từ đầu thước thay vì từ vạch $0$. Mẹo: luôn kiểm tra vạch $0$ trước khi đọc số.
• Lỗi: Đọc đúng số nhưng quên đơn vị. Mẹo: ghi số đo kèm cm, mm hoặc đơn vị được yêu cầu.
• Lỗi: So sánh trực tiếp các số đo khác đơn vị. Mẹo: đổi về cùng một đơn vị trước.

Tự kiểm tra nhanh

1. Đoạn thẳng $[PQ]$ có hai đầu mút nào?
2. Đầu A ở vạch $2$ cm, đầu B ở vạch $7$ cm. Độ dài $AB$ là bao nhiêu?
3. Đoạn thứ nhất dài $3,6$ cm, đoạn thứ hai dài $38$ mm. Đoạn nào dài hơn?