Nhận biết hình tam giác và hình tứ giác
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh nhận biết được hình tam giác và hình tứ giác.
- Học sinh đếm đúng số cạnh và số đỉnh của các hình đã học.
Khám phá
Trên bàn của bạn Mai có một miếng bìa làm biển báo hình tam giác và một viên gạch lát nền hình chữ nhật. Nhìn theo đường viền của từng món, em thấy chúng khác nhau ở điểm nào?
Hãy lần ngón tay theo đường viền một vòng. Mỗi đoạn thẳng là một cạnh; chỗ hai cạnh gặp nhau là một đỉnh. Nhớ đếm mỗi cạnh và mỗi đỉnh một lần nhé!
Kéo các đỉnh của hình tam giác và hình tứ giác trong mô phỏng, rồi đếm cạnh và đỉnh của mỗi hình.
Kiến thức trọng tâm
Hình tam giác là hình khép kín có $3$ cạnh thẳng. Hai cạnh gặp nhau tại một đỉnh, vì vậy hình tam giác có $3$ đỉnh.
Hình tứ giác là hình khép kín có $4$ cạnh thẳng. Vì mỗi chỗ gặp nhau của hai cạnh là một đỉnh, hình tứ giác có $4$ đỉnh.
Cách nhận biết: Bắt đầu từ một đỉnh, lần theo đường viền đến khi quay lại chỗ bắt đầu. Đếm số cạnh; sau đó đếm các đỉnh. Hình có thể xoay hoặc có cạnh dài ngắn khác nhau mà vẫn giữ nguyên số cạnh và số đỉnh.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Nhận biết hình tam giác
Một hình khép kín có ba đoạn thẳng nối tiếp nhau. Hình đó có ba chỗ gặp nhau. Đó là hình gì?
Đếm các đoạn thẳng: có $3$ cạnh.
Đếm các chỗ hai cạnh gặp nhau: có $3$ đỉnh.
Hình khép kín có $3$ cạnh là hình tam giác.
Kết luận: Đây là hình tam giác.
Ví dụ 2: Nhận biết hình tứ giác
Một đường viền khép kín gồm bốn đoạn thẳng. Khi đi hết một vòng, em gặp bốn chỗ đổi hướng. Hình đó là hình gì?
Đếm các đoạn thẳng: có $4$ cạnh.
Đếm các chỗ hai cạnh gặp nhau: có $4$ đỉnh.
Hình khép kín có $4$ cạnh là hình tứ giác.
Kết luận: Đây là hình tứ giác.
Ví dụ 3: Nhận ra hình trong đồ vật
Nhìn mặt trước của một tấm biển trang trí có đường viền khép kín. Đường viền gồm bốn cạnh thẳng; hai cạnh trên và dưới nằm ngang, hai cạnh còn lại nghiêng.
Không dựa vào hướng nghiêng hay độ dài cạnh; lần theo đường viền để đếm.
Đường viền có $4$ cạnh và $4$ đỉnh.
Vậy hình dạng của mặt biển là hình tứ giác.
Kết luận: Một hình tứ giác không nhất thiết phải giống hình chữ nhật.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
Lỗi: Đếm một đỉnh hai lần vì bắt đầu và kết thúc tại cùng một chỗ. Mẹo: Đếm các đỉnh khi đi theo một vòng, rồi dừng khi quay lại điểm xuất phát.
Lỗi: Chỉ nhận ra hình khi nó đặt thẳng hoặc có các cạnh bằng nhau. Mẹo: Xoay hình trong đầu và tập trung đếm cạnh, đỉnh.
Lỗi: Gọi hình có bốn cạnh là hình chữ nhật ngay cả khi các góc hoặc cạnh không giống hình chữ nhật. Mẹo: Trước tiên gọi chung là hình tứ giác; chỉ gọi tên riêng khi đã kiểm tra thêm đặc điểm.
Tự kiểm tra nhanh
Một hình khép kín có $3$ cạnh thì có bao nhiêu đỉnh?
Một hình có $4$ đỉnh và được tạo bởi các cạnh thẳng nối kín với nhau là hình gì?
Một hình tam giác bị xoay nghiêng. Hình đó còn là hình tam giác không? Vì sao?
Đáp án — hãy tự trả lời trước khi xem:
$3$ đỉnh.
Hình tứ giác.
Có. Xoay hình không làm thay đổi số cạnh và số đỉnh; hình vẫn có $3$ cạnh và $3$ đỉnh.