Đọc và lập bảng số liệu thống kê
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh đọc và xác định được số liệu trong một bảng thống kê đơn giản.
- Học sinh lập được bảng số liệu và trả lời câu hỏi về tổng, hiệu hoặc so sánh dữ liệu.
Khám phá
Lớp 4A muốn chọn loại quả để làm món tráng miệng trong ngày hội đọc sách. Các bạn được hỏi và câu trả lời được chia theo từng loại quả. Làm thế nào để nhìn nhanh loại quả nào được chọn nhiều nhất?
Một cách gọn gàng là ghi kết quả vào bảng: mỗi dòng dành cho một nhóm, còn cột số liệu cho biết có bao nhiêu bạn chọn nhóm đó.
Hãy thử thay đổi số bạn chọn từng loại quả, rồi quan sát số liệu và tổng số bạn trên mô phỏng.
Kiến thức trọng tâm
Bảng số liệu thống kê giúp sắp xếp kết quả khảo sát theo từng nhóm để dễ đọc và so sánh.
- Mỗi hàng thường ghi tên một nhóm.
- Cột số lượng cho biết số đối tượng thuộc nhóm đó.
- Muốn tìm tổng số đối tượng, cộng số liệu của tất cả các nhóm.
- Muốn so sánh hai nhóm, xem số nào lớn hơn; muốn biết chênh lệch, lấy số lớn trừ số bé.
Khi lập bảng, hãy phân loại từng câu trả lời vào đúng nhóm, đếm số câu trả lời trong mỗi nhóm rồi ghi số đếm vào bảng.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Đọc số liệu trong bảng
Khảo sát sở thích đọc truyện của một nhóm học sinh thu được bảng sau:
| Loại truyện | Số học sinh |
|---|---|
| Truyện phiêu lưu | 8 |
| Truyện về thiên nhiên | 6 |
| Truyện hài | 5 |
| Truyện lịch sử | 3 |
- Đọc hàng “Truyện về thiên nhiên”: có 6 học sinh chọn loại truyện này.
- So sánh các số liệu: 8 là số lớn nhất, nên truyện phiêu lưu được chọn nhiều nhất.
Ví dụ 2: Tìm tổng và số chênh lệch
Dựa vào bảng ở Ví dụ 1, tìm tổng số học sinh được khảo sát và số học sinh chọn truyện phiêu lưu nhiều hơn truyện lịch sử.
- Cộng số học sinh ở các nhóm: $8+6+5+3=22$.
- Lấy số chọn truyện phiêu lưu trừ số chọn truyện lịch sử: $8-3=5$.
- Vậy có 22 học sinh được khảo sát; truyện phiêu lưu được chọn nhiều hơn truyện lịch sử 5 học sinh.
Ví dụ 3: Lập bảng từ kết quả khảo sát
Một nhóm 12 bạn chọn loại cây muốn trồng ở góc lớp. Câu trả lời theo thứ tự là: hoa mười giờ, rau thơm, hoa mười giờ, cây sen đá, rau thơm, hoa mười giờ, cây sen đá, hoa mười giờ, rau thơm, hoa mười giờ, cây sen đá, rau thơm.
- Phân loại câu trả lời: hoa mười giờ có 5 bạn; rau thơm có 4 bạn; cây sen đá có 3 bạn.
- Ghi tên từng nhóm và số bạn tương ứng vào bảng.
| Loại cây | Số bạn chọn |
|---|---|
| Hoa mười giờ | 5 |
| Rau thơm | 4 |
| Cây sen đá | 3 |
| Tổng số bạn | 12 |
Kiểm tra lại: $5+4+3=12$, đúng bằng số câu trả lời đã thu thập.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Đếm sót hoặc đếm một câu trả lời hai lần. Mẹo: Đọc từng câu trả lời và đánh dấu vào đúng nhóm ngay khi đếm.
- Lỗi: Ghi số lượng vào nhầm hàng. Mẹo: Đọc tên nhóm trước, rồi mới ghi số đếm cùng hàng.
- Lỗi: So sánh bằng cảm giác. Mẹo: Dựa vào các số trong bảng; tìm chênh lệch bằng phép trừ số bé khỏi số lớn.
Tự kiểm tra nhanh
- Bảng có 7 bạn chọn vẽ, 4 bạn chọn hát và 5 bạn chọn nhảy. Có tất cả bao nhiêu bạn?
- Trong bảng đó, hoạt động nào có ít bạn chọn nhất?
- Hoạt động vẽ có nhiều hơn hoạt động hát bao nhiêu bạn?
Hãy tự trả lời trước khi xem đáp án ở cuối bài.
Đáp án tự kiểm tra
- $7+4+5=16$ bạn.
- Hát, vì có 4 bạn chọn.
- $7-4=3$ bạn.