Vẽ đường vuông góc và đường song song

Khám phá

Ngọc muốn kẻ một lối đi cắt vuông góc với mép sân, rồi kẻ thêm một hàng gạch chạy song song với mép sân ấy. Làm sao để các đường vừa kẻ thật thẳng và đúng hướng?

Kéo điểm C để xem đường CD thay đổi vị trí; quan sát đường CD so với AB và kiểm tra góc giữa AB với AE.

Kiến thức trọng tâm

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Vẽ đường vuông góc tại một điểm trên đường thẳng

Cho đường thẳng $d$ và điểm M nằm trên $d$. Vẽ đường thẳng đi qua M và vuông góc với $d$.

1. Đặt một cạnh góc vuông của ê-ke trùng với $d$.

2. Đặt đỉnh góc vuông đúng tại M.

3. Kẻ theo cạnh góc vuông còn lại, kéo dài đường vừa kẻ qua hai phía của M.

4. Đặt lại ê-ke để kiểm tra. Cạnh ê-ke trùng với đường mới và cạnh kia trùng với $d$, nên hai đường tạo góc $90^{\circ}$.

Ví dụ 2: Vẽ đường vuông góc đi qua một điểm ở ngoài đường thẳng

Điểm P nằm ngoài đường thẳng $d$. Cần vẽ đường thẳng qua P và vuông góc với $d$.

1. Đặt một cạnh góc vuông của ê-ke trùng với $d$.

2. Áp thước thẳng sát vào cạnh còn lại của ê-ke để làm đường dẫn.

3. Giữ thước thẳng, trượt ê-ke dọc theo thước đến khi cạnh cần kẻ đi qua P.

4. Kẻ theo cạnh ấy. Kiểm tra lại bằng góc vuông của ê-ke: đường vừa vẽ vuông góc với $d$.

Ví dụ 3: Vẽ đường song song qua một điểm ở ngoài đường thẳng

Điểm Q nằm ngoài đường thẳng $d$. Cần vẽ đường thẳng qua Q và song song với $d$.

1. Đặt một cạnh của ê-ke trùng với $d$, rồi áp thước thẳng vào cạnh khác của ê-ke.

2. Giữ thước thẳng cố định. Trượt ê-ke dọc theo thước đến khi cạnh đã trùng với $d$ đi qua Q.

3. Kẻ theo cạnh đó, kéo dài đường vừa vẽ. Hai đường cùng hướng nên đường qua Q song song với $d$.

4. Kiểm tra bằng cách trượt ê-ke theo thước đến một vị trí khác. Cạnh dùng để kẻ vẫn song song với $d$.

Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ

• Lỗi: Ê-ke bị xê dịch khi đang kẻ. Mẹo: Một tay giữ chắc thước dẫn, tay kia trượt ê-ke nhẹ nhàng.

• Lỗi: Đặt đỉnh góc vuông lệch khỏi điểm cần vẽ. Mẹo: Nhìn kỹ đỉnh ê-ke phải đúng ngay điểm đã đánh dấu.

• Lỗi: Kẻ theo cạnh không phù hợp. Mẹo nhớ: Muốn vuông góc, dùng cạnh tạo góc vuông; muốn song song, giữ đúng hướng của cạnh đã trùng với đường ban đầu.

• Vẽ đường thẳng thì kéo dài nét về hai phía, không chỉ vẽ một đoạn ngắn.

Tự kiểm tra nhanh

1. Hai đường vuông góc tạo thành góc có số đo bao nhiêu?

2. Khi vẽ đường song song bằng ê-ke và thước thẳng, dụng cụ nào cần được giữ cố định làm đường dẫn?

3. Muốn kiểm tra hai đường vừa vẽ vuông góc, em đặt phần nào của ê-ke vào chỗ hai đường gặp nhau?