Ôn tập phân số
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh thực hiện được các phép tính phân số đã học.
- Học sinh giải được bài toán thực tế hoặc bài toán nhiều bước có sử dụng phân số.
Khám phá
Lớp của Mai chuẩn bị một khay bánh chia thành các phần bằng nhau. Mai nhận ra phần bánh được tô có thể được gọi là ba phần tư khay hoặc sáu phần tám khay. Hai cách gọi ấy có thể cùng chỉ một lượng bánh không? Hôm nay, em sẽ ôn cách nhận biết, so sánh và tính toán với phân số.
Kiến thức trọng tâm
- Phân số bằng nhau: Nhân hoặc chia cả tử số và mẫu số cho cùng một số khác không thì được phân số bằng phân số đã cho. Ví dụ: $\frac{3}{4}=\frac{6}{8}$.
- So sánh phân số: Nếu mẫu số khác nhau, có thể quy đồng mẫu số rồi so sánh tử số.
- Cộng, trừ phân số: Muốn cộng hoặc trừ hai phân số khác mẫu số, quy đồng mẫu số trước; sau đó cộng hoặc trừ các tử số và giữ nguyên mẫu số chung.
- Nhân phân số với số tự nhiên: Nhân tử số với số tự nhiên, giữ nguyên mẫu số. Ví dụ: $\frac{3}{7} \times 2=\frac{6}{7}$.
- Chia phân số cho số tự nhiên: Có thể nhân mẫu số với số tự nhiên rồi rút gọn nếu được. Ví dụ: $\frac{4}{5}:2=\frac{4}{10}=\frac{2}{5}$.
- Luôn kiểm tra xem kết quả có thể rút gọn thêm không.
Kéo các thanh phân số để xem các phần bằng nhau sau khi quy đồng, rồi thử nhận ra kết quả của phép cộng.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Nhận biết và so sánh
So sánh $\frac{5}{6}$ và $\frac{3}{4}$.
- Quy đồng mẫu số: $\frac{5}{6}=\frac{10}{12}$ và $\frac{3}{4}=\frac{9}{12}$.
- Vì $10>9$ nên $\frac{10}{12}>\frac{9}{12}$.
- Vậy $\frac{5}{6}>\frac{3}{4}$. Hai phân số bằng nhau ở mẫu số nên ta so sánh tử số.
Ví dụ 2: Ôn các phép tính
Tính: $\frac{2}{3}+\frac{1}{4}$; $\frac{5}{6}-\frac{1}{3}$; $\frac{3}{7}\times 2$; $\frac{4}{5}:2$.
- Cộng: $\frac{2}{3}+\frac{1}{4}=\frac{8}{12}+\frac{3}{12}=\frac{11}{12}$.
- Trừ: $\frac{5}{6}-\frac{1}{3}=\frac{5}{6}-\frac{2}{6}=\frac{3}{6}=\frac{1}{2}$.
- Nhân: $\frac{3}{7}\times 2=\frac{3\times 2}{7}=\frac{6}{7}$.
- Chia: $\frac{4}{5}:2=\frac{4}{5\times 2}=\frac{4}{10}=\frac{2}{5}$.
Ví dụ 3: Bài toán nhiều bước
Một nhóm học sinh có $32$ cây con để trồng. Nhóm trồng hoa ở $\frac{3}{8}$ số cây, trồng rau thơm ở $\frac{1}{4}$ số cây. Số cây còn lại được trồng cà chua. Hỏi nhóm trồng bao nhiêu cây cà chua?
- Số cây trồng hoa là: $32\times\frac{3}{8}=12$ (cây).
- Số cây trồng rau thơm là: $32\times\frac{1}{4}=8$ (cây).
- Số cây đã trồng hoa và rau thơm là: $12+8=20$ (cây).
- Số cây trồng cà chua là: $32-20=12$ (cây).
Đáp số: $12$ cây cà chua.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Cộng cả tử số lẫn mẫu số. Mẹo: Nếu mẫu số khác nhau, quy đồng trước; chỉ cộng hoặc trừ tử số.
- Lỗi: Khi nhân hoặc chia với số tự nhiên, thay đổi nhầm mẫu số. Mẹo: Nhớ đúng quy tắc và thử xem kết quả có hợp lí không.
- Lỗi: Bài toán nhiều bước nhưng quên bước cuối. Mẹo: Gạch chân câu hỏi, ghi rõ mỗi phép tính đang tìm điều gì, rồi kiểm tra đơn vị.
Tự kiểm tra nhanh
- Điền dấu thích hợp: $\frac{2}{3} \square \frac{3}{5}$.
- Tính: $\frac{1}{2}+\frac{1}{6}$.
- Một giỏ có $24$ quả cam. Bạn nhỏ lấy $\frac{1}{3}$ số cam. Bạn nhỏ lấy bao nhiêu quả?
Đáp án — hãy tự làm trước khi đọc: Câu 1: $\frac{2}{3}>\frac{3}{5}$. Câu 2: $\frac{1}{2}+\frac{1}{6}=\frac{2}{3}$. Câu 3: $24\times\frac{1}{3}=8$ quả.