Vẽ góc theo số đo cho trước
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh dùng được thước đo góc để vẽ góc theo số đo cho trước.
- Học sinh đo và kiểm tra được số đo của góc vừa vẽ.
Khám phá
Mai muốn vẽ một góc mở vừa đủ để trang trí tấm thiệp. Bạn có thước đo góc và cần vẽ góc $60^{\circ}$. Đặt thước thế nào để vạch được đúng vị trí? Sau khi vẽ, làm sao biết góc đã chính xác?
Kéo điểm B để xoay tia OB. Quan sát số đo góc thay đổi và thử đưa góc về đúng $60^{\circ}$.
Kiến thức trọng tâm
Cách vẽ góc có số đo cho trước:
- Vẽ tia $OA$ làm một cạnh của góc.
- Đặt tâm thước trùng với đỉnh $O$; cho vạch $0^{\circ}$ của thước nằm dọc theo tia $OA$.
- Tìm vạch ứng với số đo cần vẽ, chẳng hạn $60^{\circ}$, rồi đánh dấu một điểm $B$ ở gần vạch đó.
- Bỏ thước ra, vẽ tia $OB$. Khi đó, góc $\widehat{AOB}$ là góc cần vẽ.
- Kiểm tra: đặt thước lại như lúc đầu và đo $\widehat{AOB}$. Đọc đúng thang số bắt đầu từ $0^{\circ}$ trên tia $OA$.
Vì sao cần đặt đúng? Tâm thước xác định đỉnh góc, còn vạch $0^{\circ}$ xác định cạnh gốc. Nếu một trong hai lệch khỏi vị trí, số đo đọc được sẽ không ứng với góc cần vẽ.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Vẽ góc $50^{\circ}$
Bước 1. Vẽ tia $MN$.
Bước 2. Đặt tâm thước tại $M$, cho vạch $0^{\circ}$ trùng với tia $MN$.
Bước 3. Tìm vạch $50^{\circ}$, đánh dấu điểm $P$ gần vạch đó.
Bước 4. Vẽ tia $MP$. Ta được góc $\widehat{NMP}$ có số đo cần vẽ.
Bước 5. Đặt thước lại để đo $\widehat{NMP}$. Kiểm tra xem kết quả đọc được có khớp với $50^{\circ}$ không.
Ví dụ 2: Vẽ góc $125^{\circ}$ và kiểm tra
Bước 1. Vẽ tia $QR$ và đặt tâm thước tại $Q$, vạch $0^{\circ}$ trùng với tia $QR$.
Bước 2. Trên thước, chọn đúng thang số bắt đầu từ $0^{\circ}$ ở phía tia $QR$. Tìm vạch $125^{\circ}$ rồi đánh dấu điểm $S$.
Bước 3. Vẽ tia $QS$. Góc $\widehat{RQS}$ là góc vừa tạo.
Bước 4. Đo lại góc bằng cách giữ nguyên cách đặt tâm và cạnh gốc. Nếu đọc được $125^{\circ}$ thì hình vẽ khớp với số đo yêu cầu; nếu chưa khớp, điều chỉnh tia $QS$ rồi đo lại.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Tâm thước không trùng với đỉnh góc. Mẹo: Đặt tâm trước, rồi mới căn cạnh gốc.
- Lỗi: Vạch $0^{\circ}$ không nằm dọc theo tia đã vẽ. Mẹo: Căn theo chính tia đó, không căn theo mép giấy.
- Lỗi: Đọc nhầm một trong hai thang số. Mẹo: Bắt đầu đọc từ $0^{\circ}$ nằm trên cạnh gốc.
- Lỗi: Đánh dấu xong nhưng chưa kiểm tra. Mẹo: Đo lại góc vừa vẽ; khi đo, tâm thước và cạnh gốc phải được đặt đúng như ban đầu.
Tự kiểm tra nhanh
- Muốn vẽ góc $70^{\circ}$ có đỉnh $T$ và một cạnh là tia $TU$, em đặt tâm thước ở đâu và căn vạch $0^{\circ}$ theo tia nào?
- Sau khi vẽ, em cần làm gì để kiểm tra góc có đúng số đo yêu cầu?
- Khi đo lại, em thấy vạch $0^{\circ}$ trên thang đang đọc không nằm ở tia gốc. Em nên đọc tiếp hay đặt lại thước?
Đáp án — hãy che phần này trước khi tự làm.
- Đặt tâm thước tại $T$ và căn vạch $0^{\circ}$ theo tia $TU$.
- Đặt thước lại đúng tâm và cạnh gốc, rồi đo góc và đối chiếu với số đo yêu cầu.
- Đặt lại thước cho đúng rồi mới đọc số đo.