Nhận biết hình hộp chữ nhật và hình lập phương
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh nhận biết được hình hộp chữ nhật và hình lập phương trong hình vẽ, đồ vật.
- Học sinh phân biệt được hai hình dựa vào hình dạng các mặt.
Khám phá: Những chiếc hộp trong góc học tập
Minh nhìn thấy một hộp bút dài, một viên xúc xắc và một hộp quà có các cạnh trông bằng nhau. Cả ba đều là vật thể có dạng khối, nhưng chúng không giống nhau. Em hãy thử quan sát xem mặt của mỗi vật có hình gì.
Quan sát hai khối trong mô phỏng, lần theo các mặt và so sánh hình dạng của chúng.
Kiến thức trọng tâm
Hình hộp chữ nhật có sáu mặt đều là hình chữ nhật. Một số mặt có thể là hình vuông. Ví dụ: hộp giày, viên gạch, quyển sách dày.
Hình lập phương có sáu mặt đều là hình vuông. Các cạnh của hình lập phương bằng nhau. Ví dụ: viên xúc xắc, khối rubik, hộp quà dạng khối vuông.
Cả hai hình đều có sáu mặt, mười hai cạnh và tám đỉnh. Vì vậy, để phân biệt, hãy quan sát hình dạng các mặt: mặt hình vuông ở tất cả các phía là dấu hiệu của hình lập phương; các mặt hình chữ nhật không phải tất cả đều là hình vuông là dấu hiệu thường thấy của hình hộp chữ nhật.
Mẹo quan sát: Hãy tưởng tượng mình có thể mở phẳng từng mặt của chiếc hộp. Mặt vuông có bốn cạnh bằng nhau; mặt chữ nhật có hai cặp cạnh đối diện bằng nhau.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ một: Hộp đựng giày
Một hộp đựng giày có các mặt là những hình chữ nhật. Các mặt không đồng loạt là hình vuông. Hộp có dạng hình hộp chữ nhật.
Vì sao? Ta nhận dạng dựa vào dạng các mặt, không chỉ dựa vào việc vật có hình dáng giống chiếc hộp.
Ví dụ hai: Viên xúc xắc
Viên xúc xắc có sáu mặt đều là hình vuông, các cạnh bằng nhau. Vậy viên xúc xắc có dạng hình lập phương.
Vì sao? Dấu hiệu quan trọng là tất cả các mặt đều là hình vuông.
Ví dụ ba: Nhận dạng qua hình vẽ
Hình vẽ A biểu diễn một khối có mặt trước là hình vuông, nhưng mặt bên và mặt trên là hình chữ nhật. Hình vẽ B biểu diễn một khối có các mặt đều là hình vuông.
- Ở hình A, không phải mọi mặt đều là hình vuông, nên đó là hình hộp chữ nhật.
- Ở hình B, tất cả các mặt đều là hình vuông, nên đó là hình lập phương.
Lưu ý: Hình vẽ khối thường thể hiện các mặt bằng hình bình hành do cách nhìn nghiêng. Hãy dựa vào hình dạng thật của các mặt, không kết luận chỉ từ nét vẽ nghiêng.
Lỗi hay gặp và mẹo nhớ
- Lỗi: Thấy vật có dạng chiếc hộp là gọi ngay hình lập phương. Mẹo: Kiểm tra xem tất cả các mặt có là hình vuông không.
- Lỗi: Chỉ nhìn mặt phía trước rồi kết luận cho cả khối. Mẹo: Quan sát thêm mặt bên và mặt trên.
- Lỗi: Nghĩ hình lập phương không có mặt hình chữ nhật. Mẹo: Trong bài này, dấu hiệu nhận diện riêng của hình lập phương là sáu mặt hình vuông.
Tự kiểm tra nhanh
Hãy tự trả lời trước khi xem đáp án.
- Một hộp có sáu mặt hình chữ nhật, trong đó có những mặt không phải hình vuông. Hộp đó thuộc dạng hình gì?
- Một khối có tất cả các mặt là hình vuông. Đó là hình hộp chữ nhật hay hình lập phương?
- Hãy kể tên một đồ vật quanh em có dạng hình hộp chữ nhật và một đồ vật có dạng hình lập phương.
Đáp án — hãy xem sau khi đã tự làm:
- Hình hộp chữ nhật.
- Hình lập phương.
- Ví dụ: hộp sữa có dạng hình hộp chữ nhật; viên xúc xắc có dạng hình lập phương.