Biểu thức chứa chữ
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh viết được biểu thức đơn giản có chứa chữ từ một tình huống.
- Học sinh tính được giá trị biểu thức khi biết giá trị của chữ.
Khám phá
Trong buổi làm bánh, mỗi khay có cùng số bánh. Gọi số bánh trong mỗi khay là $x$. Nếu có $3$ khay và đặt thêm $2$ chiếc bánh lên đĩa, làm thế nào để viết nhanh tổng số bánh mà không cần biết ngay mỗi khay có bao nhiêu chiếc?
Ta có thể viết $3 \cdot x + 2$. Chữ $x$ thay cho số bánh chưa biết; khi số bánh mỗi khay thay đổi, tổng số bánh cũng thay đổi.
Hãy kéo thanh trượt để thay đổi $x$, rồi quan sát giá trị của $x+3$ thay đổi theo.
Kiến thức trọng tâm
Chữ trong biểu thức có thể dùng để biểu thị một số chưa biết hoặc một số thay đổi. Chẳng hạn, nếu một túi có $x$ quả quýt thì $4$ túi có $4 \cdot x$ quả.
Tính giá trị biểu thức chứa chữ: thay chữ bằng giá trị đã biết của chữ, rồi thực hiện phép tính theo thứ tự phù hợp.
Ví dụ, nếu $x=5$ thì trong biểu thức $3 \cdot x + 2$, thay $x$ bằng $5$ để được $3 \cdot 5 + 2$.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Viết biểu thức từ tình huống
Nam có $x$ chiếc nhãn dán và được tặng thêm $6$ chiếc. Viết biểu thức chỉ số nhãn dán Nam có tất cả.
- Số nhãn dán ban đầu là $x$.
- Thêm $6$ chiếc nên viết phép cộng.
- Biểu thức là $x+6$ chiếc nhãn dán.
Ví dụ 2: Tính khi biết giá trị của chữ
Mỗi túi có $x$ quả quýt. Có $4$ túi. Tính tổng số quả quýt khi $x=7$.
- Viết biểu thức: $4 \cdot x$.
- Thay $x$ bằng $7$: $4 \cdot 7$.
- Tính: $4 \cdot 7=28$. Vậy có $28$ quả quýt.
Ví dụ 3: Biểu thức có hai phép tính
Có $3$ hộp, mỗi hộp có $x$ chiếc bút; bên ngoài còn có thêm $2$ chiếc bút. Tính tổng số bút khi $x=5$.
- Ba hộp có $3 \cdot x$ chiếc bút; thêm $2$ chiếc nên biểu thức là $3 \cdot x+2$.
- Thay $x$ bằng $5$: $3 \cdot 5+2$.
- Thực hiện phép nhân trước: $15+2=17$. Vậy có $17$ chiếc bút.
Lỗi hay gặp / Mẹo nhớ
- Lỗi: Quên thay chữ bằng số đã cho. Mẹo: Đọc giá trị của chữ, rồi thay chữ bằng số đó trước khi tính.
- Lỗi: Cộng trước khi nhân trong biểu thức như $3 \cdot x+2$. Mẹo: Thay số xong, nhớ thực hiện phép nhân trước phép cộng.
- Lỗi: Nghĩ rằng chữ luôn chỉ một số cố định. Chữ có thể nhận các giá trị khác nhau tùy tình huống.
Tự kiểm tra nhanh
- Một giỏ có $x$ quả táo. Hãy viết biểu thức chỉ số táo trong $5$ giỏ.
- Tính giá trị của $a+9$ khi $a=6$.
- Tính giá trị của $2 \cdot n+1$ khi $n=4$.
Đáp án — hãy tự làm trước khi xem:
- $5 \cdot x$ quả táo.
- $6+9=15$.
- $2 \cdot 4+1=9$.