Chia số tự nhiên cho số có hai chữ số

Khám phá

Lớp của An có $156$ chiếc nhãn để chia đều vào các túi, mỗi túi có $24$ chiếc. An muốn biết xếp được bao nhiêu túi đầy và còn thừa bao nhiêu chiếc.

Ta cần tìm kết quả của phép chia $156 : 24$. Có thể lần lượt lấy đi từng nhóm $24$, nhưng đặt tính sẽ giúp tính nhanh hơn.

Cách đặt tính chia cho số có hai chữ số:

Xét từ trái sang phải ở số bị chia, chọn phần đủ lớn để chia cho số chia.
Ước lượng chữ số của thương. Nhân chữ số đó với số chia, rồi trừ khỏi phần đang xét.
Hạ chữ số tiếp theo xuống và tiếp tục chia cho đến hết.
Nếu còn dư, số dư phải bé hơn số chia.

Kiểm tra: Lấy thương nhân với số chia. Nếu phép chia có dư, cộng thêm số dư. Kết quả phải bằng số bị chia.

$\text{số bị chia} = \text{số chia} \times \text{thương} + \text{số dư}$

Mô phỏng: Chia theo nhóm 24

Thử kéo điểm đến $156$. Quan sát các mốc cách nhau $24$, rồi đọc thương và số dư hiện ra.

Tính $864 : 24$.

Xét $86$ chục: $86 : 24$ được khoảng $3$ chục. Viết $3$ vào hàng chục của thương.
Tính $3 \times 24 = 72$, rồi lấy $86 - 72 = 14$.
Hạ $4$ xuống, được $144$. Tính $144 : 24 = 6$.
Viết $6$ vào hàng đơn vị. Vậy $864 : 24 = 36$.

Kiểm tra: $36 \times 24 = 864$. Phép chia đúng.

Tính $157 : 24$.

Vậy $157 : 24 = 6$ dư $13$.

Kiểm tra: $6 \times 24 + 13 = 157$. Số dư $13$ bé hơn số chia $24$, nên kết quả hợp lí.

Lỗi: Ước lượng thương quá lớn khiến tích lớn hơn phần đang chia. Mẹo: Nhân thử; nếu tích vượt quá thì giảm thương đi $1$.
Lỗi: Quên hạ chữ số tiếp theo xuống sau khi trừ. Mẹo: Mỗi lần trừ xong, kiểm tra xem còn chữ số nào chưa hạ.
Lỗi: Chấp nhận số dư lớn hơn hoặc bằng số chia. Mẹo: Số dư luôn bé hơn số chia.

Đáp án