Thứ tự thực hiện phép tính

Khám phá: Xếp khay bánh cho buổi liên hoan

Mai có một khay gồm một số chiếc bánh. Bạn đặt thêm bánh vào khay, rồi chia đều số bánh trong các khay cho nhóm bạn. Nếu tính phần đặt thêm trước hay chia trước thì kết quả có thể khác nhau. Dấu ngoặc giúp ta biết phần nào cần tính trước.

Hãy nhìn hai cách tính khi xếp bánh: $(4 + 2) \times 3$ và $4 + 2 \times 3$. Hai biểu thức có cùng các số và phép tính, nhưng dấu ngoặc làm thay đổi thứ tự tính.

Thử kéo thanh trượt để đổi số $x$, rồi quan sát hai kết quả. Em thấy dấu ngoặc khiến bước tính nào được làm trước?

Kiến thức trọng tâm

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Có phép cộng và phép chia

Tính $24 + 18 : 3$.

1. Chưa có dấu ngoặc. Phép chia được tính trước phép cộng.
2. $24 + 18 : 3 = 24 + 6$.
3. $24 + 6 = 30$.

Vậy $24 + 18 : 3 = 30$.

Ví dụ 2: Có dấu ngoặc

Tính $7 \times (15 - 9) + 8$.

1. Tính trong ngoặc trước: $15 - 9 = 6$.
2. Thay kết quả vừa tìm được: $7 \times 6 + 8$.
3. Thực hiện phép nhân: $7 \times 6 = 42$.
4. Cuối cùng thực hiện phép cộng: $42 + 8 = 50$.

Vậy $7 \times (15 - 9) + 8 = 50$.

Ví dụ 3: Phép chia và phép nhân cùng xuất hiện

Tính $72 : 8 \times 3 - 5$.

1. Phép chia và phép nhân cùng được thực hiện trước phép trừ. Tính từ trái sang phải: $72 : 8 = 9$.
2. Tiếp tục: $9 \times 3 - 5 = 27 - 5$.
3. Cuối cùng: $27 - 5 = 22$.

Vậy $72 : 8 \times 3 - 5 = 22$.

Lỗi hay gặp và mẹo nhớ

• Lỗi: Tính từ trái sang phải ngay từ đầu, dù phép cộng đứng trước phép nhân. Mẹo: Nhìn xem biểu thức có ngoặc không; sau đó tìm phép nhân, phép chia.
• Lỗi: Thấy phép nhân và phép chia cùng xuất hiện rồi luôn tính phép nhân trước. Mẹo: Hai phép này ngang hàng, nên tính từ trái sang phải.
• Lỗi: Quên tính trong ngoặc trước. Mẹo: Khoanh phần trong ngoặc để đánh dấu bước đầu tiên.

Tự kiểm tra nhanh

Em hãy tự tính trước khi xem đáp án.

1. $36 - 12 : 3 = ?$
2. $(36 - 12) : 3 = ?$
3. $5 \times 6 + 18 : 3 = ?$