Chia số thập phân
Sau bài này, em sẽ
- Học sinh thực hiện được phép chia số thập phân trong các trường hợp đã học.
- Học sinh giải được bài toán thực tế đơn giản bằng phép chia số thập phân.
Khám phá: Rót nước chanh
Mai có $4{,}8$ l nước chanh. Bạn rót vào các cốc, mỗi cốc $0{,}6$ l. Mai rót được bao nhiêu cốc đầy? Ta cần tính $4{,}8 : 0{,}6$.
Hãy kéo thanh chọn số lượt để thấy mỗi lượt tương ứng với một cốc $0{,}6$ l và kiểm tra cần bao nhiêu cốc để dùng hết $4{,}8$ l.
Kiến thức trọng tâm
Chia số thập phân cho số tự nhiên: Thực hiện phép chia như với số tự nhiên. Khi chia đến phần thập phân của số bị chia, viết dấu phẩy vào thương.
Chia số thập phân cho số thập phân: Nhân cả số bị chia và số chia với cùng một lũy thừa của $10$ để số chia trở thành số tự nhiên, rồi thực hiện phép chia.
Vì sao được làm như vậy? Nhân cả hai số trong phép chia với cùng một số khác $0$ không làm thay đổi thương. Chọn lũy thừa của $10$ phù hợp giúp phép chia dễ thực hiện hơn.
Kiểm tra: Lấy thương nhân với số chia. Kết quả cần bằng số bị chia.
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Chia cho số tự nhiên
Tính $8{,}4 : 4$.
- Chia phần nguyên: $8 : 4 = 2$.
- Đến hàng phần mười, viết dấu phẩy vào thương. Chia tiếp $4$ phần mười cho $4$ được $1$ phần mười.
- Vậy $8{,}4 : 4 = 2{,}1$.
Kiểm tra: $2{,}1 \cdot 4 = 8{,}4$.
Ví dụ 2: Chia cho số thập phân
Tính $5{,}76 : 1{,}2$.
- Số chia có một chữ số ở phần thập phân. Nhân cả số bị chia và số chia với $10$: $5{,}76 : 1{,}2 = 57{,}6 : 12$.
- Thực hiện phép chia: $57{,}6 : 12 = 4{,}8$.
- Vậy $5{,}76 : 1{,}2 = 4{,}8$.
Kiểm tra: $4{,}8 \cdot 1{,}2 = 5{,}76$.
Ví dụ 3: Chia đều trong thực tế
Có $3{,}6$ l nước được chia đều vào $6$ bình. Mỗi bình có bao nhiêu lít nước?
- Phép tính cần làm là $3{,}6 : 6$.
- Tính được $3{,}6 : 6 = 0{,}6$.
- Mỗi bình có $0{,}6$ l nước.
Lỗi hay gặp và mẹo nhớ
- Lỗi: Chỉ dịch dấu phẩy ở số chia. Mẹo: Khi đổi phép chia cho số thập phân, phải nhân cả số bị chia và số chia với cùng một lũy thừa của $10$.
- Lỗi: Quên viết dấu phẩy vào thương khi chia đến phần thập phân. Mẹo: Đọc số bị chia đến hàng nào thì chú ý đặt dấu phẩy ở thương đúng lúc.
- Mẹo kiểm tra: Thương nhân số chia phải bằng số bị chia.
Tự kiểm tra nhanh
- Tính $7{,}2 : 3$.
- Tính $4{,}2 : 0{,}7$.
- Có $2{,}4$ kg gạo chia đều vào $4$ túi. Mỗi túi có bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Đáp án — hãy tự làm trước khi xem: $2{,}4$; $6$; $0{,}6$ kg.