Nhân số tự nhiên với số có một chữ số

Khám phá

Cô Mai chuẩn bị các khay cây giống cho ngày hội trồng cây. Mỗi khay có $172$ cây, cô chuẩn bị $2$ khay. Làm thế nào để tìm nhanh tổng số cây mà không phải đếm từng cây?

Ta có thể cộng hai nhóm bằng nhau, hoặc dùng phép nhân: $172 \times 2$. Khi tính, có hàng cần gộp đủ mười đơn vị để đổi sang hàng bên trái. Hãy cùng xem cách làm.

Kiến thức trọng tâm

Hãy quan sát phép nhân $172 \times 2$ trong mô phỏng; chú ý cách gộp $14$ chục thành $1$ trăm và $4$ chục.

Ví dụ có lời giải

Ví dụ 1: Nhân có nhớ ở hàng đơn vị

Tính $172 \times 2$.

1. Hàng đơn vị: $2 \times 2 = 4$, viết $4$.
2. Hàng chục: $7 \times 2 = 14$ chục. Viết $4$ ở hàng chục, nhớ $1$ trăm.
3. Hàng trăm: $1 \times 2 = 2$ trăm; thêm $1$ trăm đã nhớ được $3$ trăm.

Vậy $172 \times 2 = 344$.

Ví dụ 2: Có nhớ qua nhiều hàng

Tính $286 \times 4$.

1. Hàng đơn vị: $6 \times 4 = 24$. Viết $4$, nhớ $2$ chục.
2. Hàng chục: $8 \times 4 = 32$; thêm $2$ chục đã nhớ là $34$ chục. Viết $4$, nhớ $3$ trăm.
3. Hàng trăm: $2 \times 4 = 8$; thêm $3$ trăm đã nhớ là $11$ trăm. Viết $11$.

Vậy $286 \times 4 = 1\,144$.

Ví dụ 3: Giải bài toán thực tế

Một vườn ươm xếp $128$ cây con vào mỗi khay. Có $6$ khay như vậy. Hỏi vườn ươm có tất cả bao nhiêu cây con?

1. Số cây con trong tất cả các khay là: $128 \times 6$.
2. Tính: $8 \times 6 = 48$, viết $8$, nhớ $4$; $2 \times 6 + 4 = 16$, viết $6$, nhớ $1$; $1 \times 6 + 1 = 7$.
3. Vậy $128 \times 6 = 768$.

Đáp số: $768$ cây con.

Lỗi hay gặp và mẹo nhớ

• Hay quên số nhớ: Sau mỗi hàng, kiểm tra xem có số nhớ cần cộng vào hàng tiếp theo không.
• Hay tính từ trái sang phải: Hãy bắt đầu ở hàng đơn vị, rồi chuyển dần sang trái.
• Hay đặt các chữ số lệch cột: Viết các hàng đơn vị thẳng cột, hàng chục thẳng cột.
• Mẹo nhớ: “Nhân từ phải sang trái, đủ mười thì nhớ sang hàng bên trái.”

Tự kiểm tra nhanh

1. Tính $243 \times 3$.
2. Tính $407 \times 5$.
3. Mỗi túi có $215$ hạt giống. Hỏi $4$ túi có bao nhiêu hạt giống?